આ લેખમાં આપણે byte pair encoding algorithm (બાઇટ જોડકું એન્કોડિંગ અલ્ગોરિધમ) વિષે જાણીશું.
આ તકનીક/અલ્ગોરિધમનો ઉપયોગ AIમાં થાય છે. ખાસ કરીને, tokenizerમાં. AIને આપવામાં આવતી માહિતી/લખાણ(=text) ને જ્યારે tokenરૂપે સંગ્રહ કરવાનો હોય છે, ત્યારે આ તકનીકના ઉપયોગથી tokensને કાર્યક્ષમ(=efficiently) રીતે સંગ્રહ કરી શકાય છે
આ તકનીકને સરળ ભાષામાં સમજીએ.
લખાણમાં અક્ષરો(codingમાં bytes) ના જોડકાં(=pair) એક કરતાં વધુ વખત પુનરાવર્તન થતાં હોય તો એ જોડકાંને લખાણમાં ન વપરાયેલ સ્થાનધારક(=placeholder) થી બદલવામાં આવે છે. આ માહિતી(સ્થાનધારકને કયા જોડકાંથી બદલાવેલ છે) ને લખાણ સાથે સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે. જોડકાં બદલવાની પ્રક્રિયા ત્યાં સુધી ચાલુ રહે છે, જ્યાં સુધી જોડકાનું વધુ વખત પુનરાવર્તન જોવા ન મળે.
હવે, આ તકનીકને ઉદાહરણથી સમજીએ.
આપણી પાસે નીચે પ્રમાણે લખાણ(=text) છે.
aaabdaaabac
અહી, aa (pair)નું વધુ વખત પુનરાવર્તન થાય છે. આથી, આ જોડકાંને Z સ્થાનધારકથી બદલી શકાય (Zનો ઉપયોગ કરવાનું કારણ એ આ લખાણમાં નથી). બદલી બાદ લખાણ નીચે પ્રમાણે થશે.
ZabdZabac Z=aa
હવે, abનું પણ એક કરતાં વધુ વખત પુનરાવર્તન થાય છે, તો આ જોડકાંને Yથી બદલીએ.
ZYdZYac Y=ab Z=aa
આગળ, ZYનું એક કરતાં વધુ વખત પુનરાવર્તન થાય છે. તો આ જોડકાંને Xથી બદલીએ.
XdXac X=ZY Y=ab Z=aa
લખાણમાં હવે કોઈ જોડકાનું પુનરાવર્તન થતું નથી. આથી, આ પ્રક્રિયા અહી સમાપ્ત થશે.
તમારે જો અસલ લખાણ પાછું જોતું હોય તો આ પ્રક્રિયાને ઊલટા ક્રમમાં કરવી.
---chatGPT અને બીજી AI સિસ્ટમમાં લખાણ વિશાળ માત્રામાં હોય છે, આથી એમાં પુનરાવર્તન માટે એક આંકની મર્યાદા(=limit) રાખવામાં આવે છે. જેમ કે, સૌથી વધુ પુનરાવર્તન થતાં ૧,૦૦,૦૦૦ જોડકાંને સ્થાનધારકથી બદલો અને ત્યારબાદ આ પ્રક્રિયાને રોકી દો.
---કેટલાક સંદર્ભો વધુ વાંચન માટે: