XWayland 26.1 RC1
ઓગસ્ટ 2026માં XWayland 26.1 RC1 ની જાહેરાત કરવામાં આવી. Wayland ની પ્રથમ આવૃત્તિ(=Version) આવી એને આજકાલ કરતાં લગભગ 14 વર્ષ (પ્રથમ આવૃત્તિ તારીખ - 22 October 2012) થઇ ગયા. Wayland માં હજુ પણ આપણે સંપૂર્ણ સ્થાનાંતર નથી કરી શક્યા. KDE અને GNOME જેવા મોટાં સોફ્ટવેર Wayland માં સ્થાનાંતર કરી ગયા પણ જે વર્ષોથી apps બનેલી છે X માં તેને ફરીથી લખવી Wayland માં, એ સરળ કામ નથી.
અહીં XWayland એક દુભાષિયા(=compatibility layer) તરીકે કામ કરે છે. X11 app ને લાગે છે કે તે સામાન્ય X server સાથે વાત કરી રહી છે; વાસ્તવમાં તે XWayland સાથે વાત કરે છે, અને XWayland બીજી બાજુ Wayland ની સાથે વાત કરે છે. એટલે KDE અને GNOME આ રીતે જૂની apps ને ટેકો(=support) આપે છે.
આ માત્ર જુના સોફ્ટવેરને ચલાવવાનો જુગાડ નથી, પણ ક્યારેક કોઈ વસ્તુ એક જ દિવસે નાશ પામતી નથી. દિવસો, મહિનાઓ, વર્ષો લાગે છે. ઘણીવાર આ પ્રકારે દુભાષિયાને લઈને કામ કરવું પડે છે, જેથી બધી aaps જે X માં બની છે, જે એની ઈકો-સિસ્ટમ છે, એ ધીરે ધીરે Waylandમાં સ્થાનાંતરિત થઇ શકે.
આ ઉપરથી બીજી એક વાત યાદ આવી - ઘણી વાર YouTube માં એવા વિડિઓ આવે છે, જેમાં વ્યકિત કહે છે, કે PHP is dead અથવા Java is dead અથવા Node is dead, મતલબ કે, હવે આ PHP કે Java કે Node કોઈ વાપરતું નથી, હવે એ ભાષા શીખવી નકામી છે, નોકરી નહિ મળે, હશે તો પણ જતી રહેશે, વગેરે વગેરે. પણ, હજુપણ લાખો નહિ પણ કરોડો apps આ ભાષાઓમાં છે, અને એ ક્યાંય જવાની નથી, જે એ બીજી કોઈ ભાષામાં ભવિષ્યમાં લખાશે તો પણ વર્ષો નીકળી જશે અને ત્યાં સુધી એ વપરાશમાં રહેશે. આતો વાત એવી છે, કે મેં એક YouTube માં વિડિઓ બનાવ્યો કે આ વિડિઓ જોવીને Node શીખો અને તમે એ વિડિઓ જોવીને Node શીખી ગયા. હવે મારે નવો વિડિઓ બનાવો છે તો હું કોઈ બીજી ભાષા પર બનાવીશ જેમકે Java. પણ, તમે Java શું કામ શીખશો? તમારે જરૂર શું છે શીખવાની? તમને Node આવડે છે અને એમાં તમારું કામ ચાલે છે. એટલે હું શું કરીશ કે પેલા તમને એમ કહીશ કે, Node હવે જૂની થઇ ગઈ, એ ધીમે ધીમે બાઝારમાંથી ગાયબ થઇ રહી છે - Node is dead. એક વાર ડરનો માહોલ થઇ ગયો એટલે તમે એ ડર માંથી છટકવા મને પૂછશો તો હું કહીશ કે Java શીખો અને તરત હું મારો આગળનો વિડિઓ પકડાવી દઈશ.
અંતે મુખ્ય વાત ઉપર પાછા આવીએ. કે, તરત જ સ્થાનાંતર શક્ય નથી - વિચારોનું પણ. ધીરે ધીરે બની શકે, ઘણીવાર વચલો માર્ગ પણ લેવો પડે તો ઘણી વાર થોડી બાંધ-છોડ પણ કરવી પડે અને પછી જ સંપૂર્ણ સ્થાનાંતર શક્ય છે.