AI ડેટા ચોરી સામે નવું હથિયાર - નવા પ્રકારના ફોન્ટ
AI સતત નવા ડેટા માટે રાત-દિવસ જોયા વગર દુનિયા આખીની વેબસાઈટ, બ્લોગ્સ, ફોટા, વિડિઓ, દસ્તાવેજો, વગેરે સ્ક્રેપ કર્યા જ રાખે છે. AI ને નવો ડેટા જોઈએ છે, જેથી એ પોતાની ગુણવત્તા, પોતાની આવડત સુધારી શકે.
આની સામે ઘણા લોકોને વાંધો છે, ખાસ કરીને સર્જનાત્મક(=creative) કાર્યો સાથે જોડાયેલા લોકો. AI એમનાં સર્જનાત્મક કાર્યોનો ઉપભોગ કરે છે, એમાંથી શીખે છે, અને એવું અથવાતો ક્યારેક એનાથી પણ ચડિયાતું બનાવે છે. આતો યંત્રો સીધા માનવો જોડે, માનવોની જેમાં તાકાત(=strength) છે એમાં હરીફાઈ/સ્પર્ધામાં ઉતાર્યા! આ ઉપરાંત વળતર, જરૂરી સંદર્ભ, શ્રેય, અને માનવ સબંધો ઉપરાંત લાગણીઓને લગતા મુદ્દાઓ પણ છે. આ મુદ્દાઓનો હજુ સુધી કોઈ તોળ(=solution) નથી આવ્યું એના ઉપાયો શોધવાનું ચાલુ જ છે.
એક ઉપાય હાલમાં ચર્ચામાં આવ્યો છે - ફોન્ટ, નવા પ્રકારના ફોન્ટ.
કમ્પ્યુટરમાં જે લખાણ વાંચો છો, એ ફોન્ટ છે. ફોન્ટ ગ્લિફના બનેલા છે જેમ બારાક્ષરી મૂળાક્ષરોની બનેલી છે. કમ્પ્યુટર જયારે વાક્યને તમારા વાંચવા માટે, કમ્પ્યુટર પર દોરે છે, ત્યારે એની પાછળ અત્યંત જટિલ અને રસપ્રદ ગણતરીઓ ગણાય છે. એટલું જ નહિ, આ ગણતરીઓ થયા પછી પણ કેટલીક પ્રક્રિયાઓ(=processes) થાય છે. એમની એક છે - લીગેચર(=ligatures). અમુક અક્ષરો જો સાથે લખાય તો તે વધુ સારા લાગે, વાંચવામાં સરળ પડે, અને આંખોને પણ તકલીફ ન પડે એ માટે લીગેચર પ્રક્રિયા થાય છે. તો આ લીગેચર ને સરળ ભાષામાં સમજીએ જેથી નવા પ્રકારના ફોન્ટને કઈ રીતે આ લડાઈમાં લઇ શકાય એ સમજવામાં સરળતા પડે.
ફોન્ટ (ફાઈલ)માં લીગેચર નું એક કોષ્ટક(=table) હોય છે, જે સંકેત(=hint) આપે છે કે જયારે અમુક શબ્દ સાથે આવે ત્યારે એ શબ્દોને આલગ આલગ ના દોરતાં તેમને વણાંક સાથે સાથે દોરવા. જેથી શબ્દ સાચો લખાય ઉપરાંત વાંચવામાં પણ સરળ પડે અને ઉઠાવ પણ આવે.
ઉદાહરણ તરીકે "વ્યકિત" શબ્દ લઈએ. તમે આ શબ્દને સરળ રીતે વાંચી શકો છો. કેમ કે, ફોન્ટમાં આ શબ્દ માટે જરૂરી સંકેતો આપેલા છે. જેમકે, જો "ક" અને "ત" સાથે આવે તો "કત" ન લખતાં "ક્ત" લખવું. "કત" માં બંને અલગ અક્ષરો છે એટલે બંને સ્વતંત્ર રીતે વંચાશે. જયારે, બીજા "ક્ત" માં બને જોડાઈ ગયા છે આથી "ક" નું સ્વતંત્ર અસ્તિત્વના રહેતા "ક્ત" સાથે વંચાશે. એમાં પણ જો " િ" + "ક" + "ત" આવે તો "કિત" ના દોરતા "ક્તિ" દોરવું. આ પ્રકારનો સંકેત કોષ્ટકમાં લખેલો હશે.
જો હું મારા કમ્પ્યુટર સેટિંગમાં જઈને લીગેચરની પ્રક્રિયા જે દરેક વખતે થાય છે, એને બંધ કરી દવ તો "વ્યકિત" આ રીતે દોરાશે.
જોયું. વાંચવામાં અઘરું પડે છે. હવે તમને જો લીગેચર વિષે ખબર પડી ગઈ હશે એમ ગણી આગળ વાત આગળ ચલાવીએ.
અત્યાર સુધી આ લીગેચર કોષ્ટક એક, બે, કે ત્રણ અક્ષરોના સંકેત(=hint) પૂરતું માર્યાદિત હતું. પણ નવા પ્રકારના ફોન્ટ, જેમકે ShieldFont આને આગળ લઇ જઈ શબ્દ સુધી લીગેચરના સંકેતો મુક્યા.જેમ " િ" + "ક" + "ત" મળે તો એનું "ક્તિ" કરવું એમ ShieldFont એવું કહે છે કે, જો ધારો કે, "engine" શબ્દ મળે તો એમાં જોડાણ-બોડાણ કાંઈ નહિ આખેઆખો શબ્દ જ બદલી નાખવો. જેમકે, "engine" નું "horse" અથવાતો "morning" નું "tunnel" અને "poison" નું "nector" કરી નાખવું, વગેરે.
આમ કરવાથી વાંચનાર માટે તો સાચા જ શબ્દો દોરાશે પણ AIના સોફ્ટવેર જે વાંચતા નથી અને સ્ક્રેપ કરે છે એને જેમ લીગેચરની પ્રક્રિયાનો સમાવેશ નથી થતો એમને કાંઈક બીજું જ હાથમાં આવશે! જેમકે, વાંચનારને કાંઈક નીચે પ્રમાણે વંચાશે -
"This is a text written in English. Read it aloud."
પણ AIની પાસે કાંઈક નીચે પ્રમાણે મળશે.
"This is a concert twined in English. Reset it aloud"
જોવી લો! ક્યાંથી ક્યાં મતલબ ચાલ્યો ગયો! છેને બાકી તોડ?
અંતે આ પ્રકારની જે સુવિધા આપે છે, એ ShieldFontની વેબસાઈટ જોવાનું ચુકતા નહિ. ત્યાં તમને આ લેખ કરતા વધુ જાણવા મળશે ઉપરાંત તમને થતા પ્રશ્નોના જવાબ અને live demo પણ છે. આ ઉપરનું ઉદાહરણ "This is a text..." મેં ત્યાં live demo માં અજમાવીને જ અહીં લખ્યું છે.